24 просмотров
Рейтинг статьи
1 звезда2 звезды3 звезды4 звезды5 звезд
Загрузка...

Гепатит с ни давоси борми

Gepatit C — yuqish yo’llari, alomatlari, tashxislash, davolash, oldini olish

Gepatit C — gepatit C virusi sabab jigarning yallig’lanishidir. Gepatit so’zi yunoncha «hepar» — jigar va «itis» — yallig’lanish so’zlaridan olingan. Dori, toksinlar, zahar, spirtli ichimliklar, allergik reaktsiyalar, autoimmun kasalliklar faqat gepatitning o’ziga sabab bo’lishi mumkin, lekin virusli gepatitlar quyidagi viruslar tomonidan qo’zg’atiladi:

Bulardan boshqa gepatit viruslari ham mavjud, lekin asosan bu uchta turi uchraydi. Bundan tashqari, boshqa, gepatitga oid bo’lmagan viruslar ham gepatitning rivojlanishiga hissa qo’shishi mumkin. Masalan OIV, sitomegalovirus, EB virusi.

Gepatit C nima?

Kasallikning ikkita kechish turi farqlanadi: o’tkir va surunkali. O’tkir gepatit C ning rivojlanishi virus bilan zararlangandan keyin boshlanadi. Bu vaqtda ko’pchilik kasallanganlarda hech qanday belgilar kuzatilmaydi. Taxminan 50- 80% zararlangan insonlarda kasallik keyinchalik esa surunkali gepatit C shakliga o’tadi. Surunkali bosqich o’n yillar davomida shakllanadi va u ham hech qanday alomatlarsiz kechishi mumkin. Agar kasallik davolanmasa, bemor oxir-oqibat jigar kasalliklariga duchor bo’ladi va kasallik tashuvchisiga aylanadi.

Gepatit C ning bir necha genotipli turlari uchraydi. Ular 1a, 1b, 2, 3, 4, 5 va 6 ga bo’linadi. Bu genotiplar o’rtasidagi farq kasallikni davolashda muhim o’rin tutadi (dori turi, dozalari va davolash muddati).

Gepatit C belgilari

Kasallikning turli bosqichlarida ma’lum bir alomatlari seziladi.

O’tkir gepatit C belgilari va alomatlari

O’tkir bosqichda 65% insonlarda aniq belgilar kuzatilmaydi. Kasallik rivojlanib borishi bilan belgilar ham yaqqolroq namoyon bo’la boshlaydi (2-26 haftadan so’ng) va 2-12 hafta davom etadi. Ular:

  • Qorinning yuqori qismidagi og’riq, ayniqsa o’ng tarafda;
  • Siydik rangining to’q bo’lishi;
  • Rangsiz axlat (oqimtir);
  • Sariqlik (teri va ko’z sarg’ayishi);
  • Ko’ngil aynishi va ichak faoliyatining buzilishi;
  • Charchoq;
  • Biroz isitma va titroq;
  • Mushaklardagi og’riq;
  • Ishtaha yo’qolishi;
  • Kayfiyatning tezda o’zgarishi;
  • Bo’g’imlardagi og’riq.

Surunkali gepatit C belgilari va alomatlari

Surunkali bosqichida bemorlar odatda, aniq belgilarsiz holda yillar davomida yashaydilar. Bu ba’zan «faoliyatsiz» yoki «yashirin» gepatit C deb ataladi. Natijada yallig’lanish va chandiq (jigar sirrozi) bilan birga faol surunkali gepatit rivojlanadi. Kasallik davolanmasa, jigar sirrozi, jigar yetishmovchiligi va jigar saratoni (gepatosellyulyar saraton) va hatto o’limgacha olib borishi mumkin. Surunkali gepatit C belgilari:

  • Zaiflik va charchoq;
  • Ko’ngil aynishi;
  • Ishtaha yo’qolishi;
  • Mushak va bo’g’imlardagi og’riq;
  • Vazn yo’qotish.

Surunkali gepatit C jigar yetishmovchiligiga (jigar dekompensatsiyasi) olib kelgani bois qo’shimcha alomatlar kuzatiladi:

  • Siydik rangining to’q bo’lishi;
  • Sariqlik (teri va ko’z sarg’ayishi);
  • Qichish;
  • Suyuqlik to’planishidan kelib chiqadigan qorindagi shishlar;
  • Suyuqlik to’planishi tufayli oyoq shishishi;
  • Qon qayt qilish;
  • Umumiy qorin og’rig’i.

Jigar zararlanganda u o’z funktsiyalarini bajara olmaydi. Jigar funktsiyalari qondagi zaharli birikmalarni parchalash, infektsiyalar bilan kurash, dori vositalarini parchalash, ba’zi muhim oqsillarni sintez qilish, qon ivish omilini ishlab chiqish va vitamin, mineral, yog’ va uglevodlarni depo qilib saqlashdir.

Gepatit C qanday yuqadi?

Gepatit C virus bilan kasallangan shaxsdan boshqa shaxsga yuqadi. Virus hayvonlar yoki hasharotlardan yuqmaydi.

Gepatit C virusi asosan qonda va zararlangan kishining o’ziga xos boshqa tana suyuqliklarida oz miqdorda mavjud. Virus hozirda eng ko’p inyektsiya uchun ishlatilgan igna almashinuvi sabab yuqadi. 1990 yilga qadar virus, odatda, qon quyish orqali yuqgan. Hozirda qon quyish orqali yuqishi xavfi deyarli yo’q, donorlik qoni avvalo tahlil qilinadi.

Gepatit C ning yuqishi ba’zan infektsiya nazorat qilish protokollariga rioya qilinmangan kasalxona va klinikalarda, sog’liqni saqlash muassasalarida sodir bo’ladi. Bunday vaqtda tibbiyot hodimlari nosteril asbob qo’llashi yoki igna orqali sog’lom insonga virusni yuqtirishi mumkin.

Virus yuqishining yana bir yo’li bu zaralanib bo’lgan donor a’zosini boshqa insonga ko’chirib o’tkazilishidir. Hozirgi paytda zararlangan organlarni ko’chirib o’tkazish eng so’nggi va boshqa umid qolmaganda chora sifatida qaraladi.

Kundalik hayotda

Virus jinsiy aloqa yo’li bilan yuqishi mumkin, lekin bu kamdan-kam hollarda kuzatiladi. Og’izda jarohatlar yoki yaralar bo’lganda o’pish orqali yuqishi mumkin, lekin bu ilmiy isbotlanmagan. So’lakda virus uchramaydi, albatta agar so’lakda qon bo’lmasa. Shaxsiy gigiena vositalari, masalan tish cho’tkasi va ustaralar umumiy ishlatilganda virus yuqishi mumkin.

Virus bilan yangi tug’ilgan chaqaloq onasi orqali zararlanishi mumkin. Istisnolar, ona qonida virus uchramasa. Ona suti orqali gepatit C uzatilishi qayd qilinmagan.

Tatuirovka urish orqali ham virus uzatilishi qayd qilingan, zero ko’pchilik salonlarda sterilizatsiyaga amal qilinmaydi. Gepatit C oziq-ovqat, suv orqali yuqmaydi.

Qanday qilib zararlanishni oldini olish mumkin?

Kasallikka qarshi hech qanday vaktsina kashf etilmagan. Zararlanishni oldini olish uchun:

  • Jinsiy aloqa vaqtida himoyalanish;
  • Boshqa insonning shaxsiy gigiena asboblaridan foydalanmaslik;
  • Go’zallik salonlari va tatu salonlarda e’tiborli bo’lish, ularning asboblarida har xil viruslar, jumladan OIV yoki gepatit C virusi uchrashi mumkin;

Gepatit C ni tashxislash

Gepatit C bemorni so’roq qilish, puxta jismoniy ko’rik va laborotoriya tahlillari yordamida aniqlanadi. Shifokor kasallik belgilari qancha vaqt davom etayotganini aniqlashtiradi. Shuningdek xavf omillari tarixi haqida so’rashi mumkin, ularga:

  • Qon quyish;
  • Sayohat;
  • Gemodializ;
  • Pirsing va tatuirovkalar;
  • Gepatit C bilan kasallangan inson bilan aloqa kiradi.

Laboratoriya va qon tahlili

Laboratoriya qon tahlili kasal qonidagi turli moddalarni, fermentlar sonini aniqlash, jigar funktsiyasini baholash va gepatit C ga qarshi antitanalarni topish uchun amalga oshiriladi. Agar tahlillar virus borligini aniqlasa, bemor qonidagi virusning genetik materiali miqdori aniqlanadi. So’ngi tahlil natijasi davolash tartibini belgilashda muhim hisoblanadi va jarayonni nazorat qilishga yordam beradi.

Boshqa tahlillar

Kasallikka tashxis qo’yilgandan keyin bemorda jigar fibrozi yoki sirrozi alomatlari bor-yo’qligini tekshiruvchi tahlillar o’tkazilishi mumkin. Bu jigar to’qimasi biopsiyasi yordamida amalga oshiriladi va mikroskop ostida jigar hujayrasi tekshirib ko’riladi. Jigar biopsiyasi bugungi kunda kamdan-kam hollarda amalga oshiriladi, chunki noinvaziv testlar ko’proq samarali, oson va arzonroqdir.

Jigar fibrozini ultratovush tekshiruvi va MRT yordamida aniqlash mumkin. Bundan tashqari, turli xil qon tahlillari yordamida yallig’lanish darajasi va fibroz mavjudligini oldindan aniqlash mumkin. Asosan qon tahlili virus genotipini aniqlash uchun keng foydalaniladi. Shuningdek, bemorda OIV, gepatit A va B bor yoki yo’qligini aniqlash lozim, chunki ular kasallikni davolashda qiyinchilik tug’dirishi mumkin.

Gepatit C ning davosi bormi?

Eng so’nggi viruslarga qarshi preparatlar bilan ko’pchilik kasallarda gepatit C ning eng ko’p tarqalgan turlarini butunlay davolash imkoni mavjud.

Qanday davolanadi?

So’nggi yillarda gepatit C kasalligini davolash keskin o’zgardi. 2016 yil yanvar oyida FDA bir martalik Elbasvir va Grazoprevir birlashmasidan iborat Zepatier nomli preparatni tasdiqladi. Bu preparat kasallikni deyarli 100% davolashga qodir ekanini namoyish etdi. Bundan oldin eng kuchli preparatlar bu 8-12 haftadan so’ng eng odamlarda kasallik belgilarini yo’qotadigan «Harvoni» deb nomlangan, «Sofosbuvir» va «Ledipasvir» dan iborat preparat edi. U preparat bemorlarda charchoq va bosh og’rig’iga sabab bo’lar edi.

Tibbiyot olamida yangiliklar

Yaqinda kashf qilingan dorilar :

  • Ombitasvir-Paritaprevir-Dasabuvir-Ritonavir (Viekira Pak);
  • Ombitasvir-Paritaprevir-Ritonavir (Technivie);
  • Daklastavir (Daklinza).

Bu preparatlar interferon talab qilmaydi va kam vaqt ichida ko’p odamlarni davolaydi. Dastlabki ikki dorilar faqat kasallik rivojlanishining erta bosqichlarida tavsiya etiladi, chunki ular jigarga jiddiy zarar yetkazishi mumkin. Bu dorilar juda qimmat turadi.

Buning o’rniga shifokor Botseprevir (Victrelis), Simeprevir (Ossio), Sofosvivir (Sovaldi) yoki Telaprevir (Incivek) kombinatsiyasi bilan Interferon birlashmasini tavsiya qilishi mumkin.

Interferon va Ribavirin gepatit C ni davolash asosiy vosita edi. Ular charchoq, shamollash belgilari, kamqonlik, teridagi toshmalar, ruhiy tushkunlik, ko’ngil aynishi va diareya kabi nojo’ya ta’sir chaqirishi mumkin.

Davolash virus genotipiga qarab o’zgaradi. Eng keng tarqalgan turi 1 genotip gepatit C virusidir, undan keyin 2 va 3 genotip, ularning ortidan 4, 5 va 6 uchraydi.

Preparatlarning nojo’ya ta’siri qanday?

Dorilarning eng keng tarqalgan nojo’ya ta’siri quyidagilardir:

Bugungi kunda mavjud bo’lgan va keng foydalaniladigan virusga qarshi dorilarga:

  • Simeprevir (Ossio);
  • Paritaprevir / ritonavir (har doim birga);
  • Ledipasvir;
  • Ombitasvir;
  • Daklatasvir (Daklinza);
  • Sofosbuvir (Sovaldi);
  • Dasabuvir kiradi.

Ulardan ba’zilari (qavs ichida nomi yo’q dorilar) kombinatsiyalangan holda uchraydi, masalan:

  • Ombitasvir, Paritaprevir / Ritonavir (Technivie);
  • Ombitasvir, Paritaprevir / Ritonavir va Dasabuvir (Viekira Pak);
  • Ledipasvir, Sofosbuvir (Harvoni).

Gepatit C ning kishi hayotiga ta’siri

Ko’p odamlar bu kasallik bilan yashashadi. Agar sizda kasallik mavjud bo’lsa, o’zingizga va boshqalarga yordam berish uchun bir necha muhim narsalarga amal qilishingiz lozim :

  • Parhezga amal qiling va ko’proq dam oling;
  • Spirtli ichimliklar qabul qilmang;
  • Jigarni zararlovchi dorilarni qabul qilmang (shifokor tomonidan aniqlanishi mumkin);
  • Agar olmagan bo’lsangiz gepatit A va B ga qarshi vaktsina oling.
Читать еще:  Анализы при остром инфаркте миокарда

Boshqa birovga infektsiya yuqtirmaslik uchun quyidagi chora-tadbirlarga amal qiling:

  • Boshqalar bilan tish cho’tkasi yoki ustarani baham ko’rmang;
  • Boshqalarga sizning qoningiz bilan aloqa qilishga yo’l qo’ymang;
  • Jinsiy aloqa paytida himoyalaning;
  • Go’zallik salonlarida sizni qoningiz o’tishi mumkin bo’lgan amallarni qildirmang (manikyur, tatuaj);
  • Sizning kasalligingiz haqida yaqinlaringiz bilishi kerak, zero ular ehtiyot choralariga amal qilishadi.

Homiladorlik paytida gepatit C

Gepatit C homiladorlik davrida va tug’ruq davomida onadan bolaga yuqishi mumkin. Kasallikka qarshi antitanalari bo’lgan onalardan faqat 2% hollarda farzandiga yuqishi kuzatiladi. Qonida gepatit C virusi uchragan hollarda esa 5%. Ona OIV bilan zararlangan bo’lsa, uzatish xavfi deyarli 20% ni tashkil etadi.

Siz davolanishingiz kerak-kerakmasligini shifokor bilan maslahatlashishingiz kerak. Gepatit C kasalligini davolash faqat mutaxassis tomonidan to’g’ri olib borilishi mumkin.

Gepatit C o’limga olib keladimi?

Kasallik ikki holatda fojiali yakun yasashi mumkin:

  1. Gepatit C rivojlanaversa va kasallik davolanmasa jigar yetishmovchiligiga, u esa oz navbatida o’limga olib keladi;
  2. Agar gepatit C sababli jigar saratoni (gepatosellulyar saraton) rivojlansa.

Lekin so’nggi tadqiqotlar va kashfiyotlar sababli yildan-yilga gepatit C sabali yuzaga keladigan o’lim hollari kamayib bormoqda.

Гепатит С тўлиқ даволаш мумкин бўлган касаллик. Инсоният «хушмуомала қотил»ни қандай енгишга эришди?

Бир неча йил аввал сурункали гепатит С давоси йўқ хасталик ҳисобланар эди: мавжуд дори воситалари ҳаммага ҳам ёрдам бермас, даво курсини ўтишга қарор қилганларнинг аксарияти эса салбий асоратлар туфайли уни охиригача етказа олмас эди.

Бироқ охирги йилларда вирусдан оғриқсиз ва эҳтимол уч ой ичида қутулиш имконини берувчи янги воситалар пайдо бўлди. Шунга қарамасдан, кўпчилик одамлар гепатит С дан азият чекишда давом этмоқда: кимдир бу касалликка чалинганидан бехабар, кимдир даволаш курси тахминан кичикроқ шаҳардаги бир хонали уйнинг нархи билан тенг эканлиги учун. Meduza нега гепатит С ни ҳар бир киши ёдда тутиши ва ушбу ташхис қўйилганда қандай йўл тутиши лозимлиги ҳақида ҳикоя қилади.

Гепатит С аниқ статистикаси йўқ жиддий хасталиклардан бири ҳисобланади. Уни стоматологда юқтириб олиш мумкин, 20 йил давомида ҳеч қандай асоратсиз хасталикни бошдан кечириш ва фақат 40 ёшларга келганда кутилмаганда сирроз ҳақида хабар топиш мумкин.

Аввал гепатит С ҳақида нимадир билганлар унинг ҳеч бир касаллик белгисисиз сирроз ва ўлимга олиб келишини ҳисобга олиб, уни «хушмуомала қотил» деб атаган. Бироқ 2013 йилдан фармкомпаниялар 100 кишидан 90 нафарига вирусдан халос бўлиш имконини берувчи дори чиқара бошлади. Бунгача фақат интерферонлар ёрдамида даволаниш мумкин бўлиб, у келтириб чиқарадиган асоратлар туфайли инсон ҳаётдан ярим-бир йилга узилиб қолар, бундай муолажа 40—80 фоиз ҳолатлардагина муваффақиятли якунланар эди. Кимлар учундир бундай даво муолажасини қабул қилиш мумкин эмаслиги туфайли улар фақат жигарини кузатиб юриш ва сиррозга чалинмасликка умид қилиш билан кифояланар эди. Янги дори воситаси Россияда аллақачон рўйхатдан ўтказилган бўлиб, бир курси 900 минг рубль атрофида туради.

«Мен спортчиман, ичмайман, чекмайман»

Америка профилактика бўйича ишчи гуруҳи (U.S. Preventive Services Task Force) гепатит С ни юқтириб олиш хавфи мавжуд бўлган барчани унга текширишни тавсия қилади.

«2013 йилда акция ўтказдик: биз барча истовчиларга текин текшириш ўтказдик. Бир йилдан сўнг бу тажрибани такрорлашга қарор қилдик. Лаборатория ходимларидан бирининг ҳикоя қилишича, бир ҳомиладор қиз йигити билан анализ топшириш учун келган. Йигитга ҳам гепатитга текин текширишдан ўтиш таклиф этилганда, у ‘Мен спортчиман, ичмайман, чекмайман’, деб текширишдан ўтишдан бош тортган. Бироқ уни кўндиришганда, унда гепатит С аниқланган ва у вирусни қаердан юқтириб олганлиги ҳақида ҳеч қандай маълумотга эга бўлмаган», — дея ҳикоя қилади «Гепатитга қарши бирга» ташкилоти вакили Никита Коваленко.

Британия Соғлиқни сақлаш миллий хизмати қулоғини тештирган, пирсинг ёки татуировка қилдирган, стерилланмаган асбоблар билан акупунктура ёки электроэпиляция жараёнидан ўтган барчага гепатит С га текширишдан ўтишни тавсия қилади. Асбобларнинг стерилланган-стерилланмаганлигини эса текшириб кўришнинг деярли имкони йўқ. Бироқ қоидаларга амал қилинганлигини тахмин қилиш мумкин бўлган иккиламчи белгилар мавжуд.

«Асбоблар автоклавдан олиниши лозим. Пергамент қоғозчаси ёки пакетчаси бир мартадан ортиқ қўлланувчи тиббий материалга тўғри ишлов берилгандан кейин фойдаланиладиган махсус ўрамдир», — дея аниқлик киритади гепатолог Марина Майевская. Ўрам сизнинг кўз ўнгингизда очилиши керак. Агар мутахассис асбобларни шунчаки спирт билан артаётган бўлса, буни ишлов бериш деб аташ мумкин эмас. Агар маникюр мижознинг уйида қилинаётган бўлса, мижознинг шахсий асбобларидан фойдаланилиши лозим.

Касалликни юқтириб олиш ва мазкур ташхисни қўйиш ўртасида узоқ вақт ўтиб кетиши туфайли уни қаерда юқтириб олганликни аниқлаш ва вирус ўчоғига қарши нимадир қилиш деярли имконсиз.

Гепатит С жинсий алоқа давомида ҳам ўтиши мумкин, бироқ бунинг эҳтимоли жуда паст бўлганлиги туфайли Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти ушбу инфекцияни жинсий йўл билан юқадиган касалликларга киритмайди ҳам.

Миллионга тенг дори воситаси

Инсоният вакцинациясиз халос бўладиган биринчи инфексион хасталик гепатит С бўлиши мумкин. 1990 йиллардан буён гепатит С интерферон инъекциялари ёрдамида даволаб келинган. Бироқ у келтириб чиқарадиган нохуш асоратлар туфайли кўпчилик даво муолажасини тўхтатиб қўяр эди.

Тўғридан-тўғри вирусга қарши курашувчи дори воситалари бундай нохуш ҳолатларни юзага келтирмайди — киши даволаниш чоғида ҳам иш қобилиятини йўқотмайди.

Сотувда бор дори воситаларининг қиймати туфайли кўпчилик беморлар уларни харид қила олмайди. Мисол учун, АҚШда гепатит С га қарши янги дорининг 12 ҳафталик курси 94,5 минг доллар туради.

Гепатит С аниқланган беморларни тиббий ходимлар маъносиз равишда ҳуқуқларини чеклайди. Кўпинча тиббий ходимлардан, айниқса, стоматологлардан вирусни юқтириб олмаслик учун бундай мижозларни қабул қилмасликка ҳаракат қилиши ҳақида эшитиш мумкин. Бироқ бундай беморларга ёрлиқ ёпиштиришга рухсат берувчи ҳеч қандай норматив ҳужжат йўқ.

Ҳар қандай тиббиёт ходими бемор билан ишлай туриб, ўзи вирусни юқтириб олмаслик ва бошқалар учун инфекция манбасига айланмаслик учун санитария-эпидемия режимига қатъий амал қилиши лозим. Мижоз ташқи томондан қанчалик соғлом кўринмасин, шифокор у билан касалликка чалинган бемор билан ишлаган каби ишлаши лозим. Ахир, ҳақиқатан ҳам, гепатит С га чалинганидан бехабар миллионлаб кишилар мавжуд.

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги

ЎТКИР ВИРУСЛИ ГЕПАТИТ Д НИ ДАВОЛАШ БАЁННОМАСИ

Ўткир вирусли гепатит Д – парентерал йўл билан юқувчи, ҳаёт фаолияти учун HbsAg зарур бўлган, қонда вирус циркуляцияси, клиник оғир кечиш ва ўлим билан якунланиш эҳтимоли мавжудлиги ҳамда сурункали шаклга ўтиши билан таърифланади.

Касаллик эпидемиологияси тергови;

  • парентерал аралашувлар
  • Жинсий йўл
  • Вертикал йўл

  • Секин-аста бошланиши
  • Анамнезида ВГВ
  • Суперинфекцияда кучлиномаёнбщлувчибелгиларнингтакрорпайдобўлиши
  • Коинфекцияда касалликни икки тўлқинли кечиши

    Касаллик асосий белгилари;

    — ўнг қовурға равоғи остида оғриқ;

  • склера ва терини сариқ рангга бўялиши
  • Сариқлик пайдо бўлгандан кейин аҳвол ёмонлашуви

    — жигар ва талоқ катталашиши;

    — нажас рангсизланиши ва пешоб рангининг тўқлашиши.

    ХКТ-10 мувофиқ рақами.

    В16.0. Ўткир вирусли гепатит В дельта агент билан (коинфекция) жигар комаси билан

    В16.1. Ўткир вирусли гепатит В дельта агент билан (коинфекция) жигар комасисиз

    Баённома дастурига кўра даволаш ташҳис қўйилгандан кейин бошланиб, турли сабабли иммунтанқис ҳолатдаги, преморбид фони ёмон болалар, ҳомиладорлар махсус эътиборда бўлиши керак.

    Клиник шакли бўйича:

    • Сариқ шакли
    • Сариқ холестатик компонент билан кечувчи шакли,
    • Холестатик шакли
    • Сариқсиз шакли

  • Субклиник шакли
  • Иннапарант шакли

    Касаллик оғирлигига кўра

    Касаллик кечишига кўра

  • ўткир
  • узоқ чўзилган
  • сурункали

  • Жигар энцефалопатияси
  • ДВС синндром
  • Гепаторенал синдром

    Ўт ажратиш йўллари яллиғланиш ва дисфункцияга ҳос ўзгаришлар

  • Тузалиш
  • Сурункали гепатит В+Д
  • Жигар циррози
  • Гепатоцеллюляр карцинома

    Ўкир вирусли гепатит В этиологик ташҳис мезонлари (маркёрлари)

    РНК HDV (ПЦР усули билан)

    Коинфекцияда анти-HBcIgMаниқланади, суперинфекцияда эса аниқланмайди.

  • Минимал лаборатор текширувлар рўйхати
    • Умумий қон, пешоб ва нажас таҳлили
    • Қон биокимёвий таҳлили (АЛТ, АСТ, билирубин, ГГТП, ПТИ, ИФ, креатинин, мочевина)
    • ИФАга қон таҳлили (HbsAg, Анти-HDV IgM)
    • Жигар ва ўт пуфаги УТТ
  • Қиёсий ташҳис

    Овқат токсикоинфекцияси. ВГЕ учун суюқ тез-тез бўлувчи нажас ва қусиш ҳос эмас.

    Ўткир аппендицит. ВГЕ да оғриқ ўнг ёнбош соҳасида эмас, ўнг қовурға равоғи остида бўлади.

    Бошқа вирусли гепатитлар билан – ВГВ, ВГС, ВГД, ВГА (1-жадвал).

    — Сариқликнинг барча бошқа турлари ёки сариқлик синдроми (гемолитик сариқлик, ирсий гепатозлар ва б.);

    — Токсик гепатитлар (дори-дармонга, спиртли ичимликларга боғлиқ, бошқа юқумли, вирусли ва паразитар касалликлар фонида);

    — Иерсиниоз гепатит – эпид.анамнез, ОИТ зарарланиш синдроми ва ичакдан ташқари токсикоаллергик белгилар бирикмаси, бактериологик ва серологик тасдиқ;

    — Юқумли мононуклеоз – чўзилувчан иситма, катарал белгилар, халқум қизариши, ангина, лимфа тугунлар катталашиши, айниқса бўйин орти соҳасида, талоқ катталашиши, периферик қонда атипик мононуклеарларни пайдо бўлиши, Эпштейн-Барр вирусига қарши антитаналар аниқланиши;

    — Жигар катталашиши, сариқлик, ва талоқ катталашиши билан кечувчи паразитозлар (безгак, листериоз, эхинококкоз, вухериреоз, фасциоллез ва б.) – узоқ вақт мобайнида кўнгил айнаши, қоринда оғриқ, иштаҳа ёмонлашуви, ҳолсизлик, ланжлик кузатилади.

    — Лямблиоз – узоқ вақт мобайнида кўнгил айнаши, қоринда оғриқ, иштаҳа ёмонлашуви, ҳолсизлик, ланжлик ва терида ўзгаришлар кузатилади.

    — Лептоспироз – иситма, геморрагик синдром, гематурия, қонда лептоспералар аниқланиши;

    — Ошқозон-ичак тракти соматик ва онкологик касалликлари; қон ва лимфа тизими касалликлари (лейкоз, лимфогрануломатоз ва б.);

    — Ёғли гепатоз, алкогольга боғлиқ бўлмаган стеатогепатит;

    — Жигар аутоиммун касалликлари ва HELLPсиндром;

    — Туғма гепатозлар – Жильбер синдроми – шикоят йўқлиги, қайталаниб турувчи сариқлик, камдан-кам ҳолатларда диспептик ва астеновегетатив бузилишлар, боғланмаган билирубин ҳисобига гипербилирубинемия, меъёрий жигар ферментлари;

    Механик сариқлик – узоқ муддатли ҳолсизлик, субфебрил тана ҳарорати, узоқ муддатли сариқлик, тери қичишиши, қоринда оғриқ, Ўт тош касаллигида Ортнер ва Мерфи синдромлари, Курвуазье симптоми, АЛТ кўрсаткичларининг бироз кўтарилиши ёки меъёр даражаси, ўртача лейкоцитоз, нейтрофилёз, ЭЧТ ошиши.

    Ўткир вирусли гепатит Д билан ҳаста беморлар касалхонада ётқизиб даволанади.

    Тартиб. Касаллик даврида беморлар аёвчи тартибга риоя қилишлари шарт. Касалликнинг сариқсиз, ҳамда кучсиз интоксикация билан кечувчи шаклларида яримётоқ тартиби буюрилади. Оғир ҳолатларда бутун интоксикация даври мобайнида, одатда сариқлик даврининг биринчи 3-5 кунлигида жиддий ётоқ тартиб белгиланади. Интоксикациянинг йўқолишига қараб бемор ярим ётоқ тартибига ўтказилади.

    Парҳез. Вирусли гепатит ўткир даврида Певзнер бўйича 5А парҳез столи буюрилади, кейинчалик бемор 5 парҳез столига ўтказилади.

    Патогенетик ва симптоматик даво

    1. Инфузион (дезинтоксикацион) даво. Ўткир вирусли гепатитларда асосан интоксикацининг юқори чўққисида чегараланган вақт мобайнида қўлланилада. Бу мақсадда глюкозанинг 5%ли, натрий хлориднинг 0,9%ли, полиион буфер эритмалари ва янтар кислота препаратлари қўлланилади. Эритмаларни қўллаш навбат билан бўлиши лозим. Бунда томчилаб юборишни таъминламоқ муҳим. Ўрта оғир ҳолатларда инфузион даво кунига 1,0-1,5 литрни, оғир ҳолатларда эса кунига 2,0-2,5 литр ва кўпроқни ташкил қилади. Жигар энцефалопатияси кузатилганда Гепа-мерц 10-40 мл в/и томчилаб юборилади. Детоксикация воситаси сифатида энтеросорбентлар ва лактулоза буюрилади.

    2. Спазмолитик дори воситалари. Ўт суюқлиги оқимини яхшилаш учун қўлланилади.

    3. Ўт ҳайдовчи воситалар. Нажас рангланганда буюрилади, урсодеоксихол кислотаси сақлаган дори воситалари тавсия этилади.

    4. Гепатопротекторлар. Таркибида табиий ёки яримсинтетик растаропша ва бошқа ўсимликлар флавоноидларини сақлаган дори воситалари буюрилади.

    5. Витаминотерапия. Зарурият бўлганда.

    Оғирлик даражасига кўра Вирусли гепатит Е давоси

    Virusli gepatit D yuqish yo‘llari, alomatlari, davolash, profilaktikasi

    Asosan jigar yallig‘lanishi bilan kechadigan D gepatiti hozirgi vaqtda turli yoshdagi kishilar o‘rtasida uchraydi. Bu kasallik gepatit B ning zamirida rivojlanadi.

    Kuzatishlarga ko‘ra, gepatit D virusi ko‘pincha sterillanmagan tibbiy asbob-uskunalar orqali, masalan, qon quyganda, shuningdek tishlarni davolaganda, yetarlicha himoyalanmay jinsiy aloqa qilganda kishiga yuqib qoladi.

    Bundan tashqari, D gepatiti virusi nuqsonli bo‘lib, uning ko‘payishida B gepatiti viruslari muhim rol o‘ynaydi. Demak, o‘tkir yo surunkali B gepatiti bilan og‘riganlarda D gepatit yuzaga kelishi tezlashadi.

    Kasallik viruslari tashqi muhitga juda chidamli bo‘ladi, biroq zararlangan joyni kislota va ishqorlar bilan artganda nobud bo‘ladi.

    Agar gepatit B bilan og‘rigan odam ayni vaqtda gepatit D ga ham chalinib qolsa, super infeksiya, ya’ni bitta infeksiyaga boshqasining qo‘shilishi ro‘y beradi. Bunday holat ayniqsa:

    • narkotik moddalarni inyeksiya yo‘li bilan qabul qilganda;
    • tez-tez qon almashtirib (ya’ni qon quydirib) turganda;
    • gemodializ (sun’iy buyrak) apparatidan foydalanganda;
    • badanga naqsh solish (tatuirovka) da;
    • stomatologiya kursisida tishlarni davolatganda;
    • tartibsiz jinsiy aloqa qilganda tez-tez ro‘y beradi.

    Kasallik yuqqandan keyin…

    D gepatiti virusi qonga tushgach, jigarning eng ichkari hujayralarigacha yetib boradi. Ayanchli tomoni shundaki, D gepatitini yuqtirgan bemorning jigari ilgari B gepatiti virusi bilan albatta, og‘rigan bo‘ladi. O‘z-o‘zidan ayonki, delta gepatit virusi B gepatiti virusining genetik mahsulotlariga qo‘shilib, (ochiqrog‘i jigarda o‘rnashib) hujayralarda virus zarrachalarining ko‘payishini faolllashtiradi. Bu esa jigar hujayralarining kuchli zararlanishi va yallig‘lanishiga olib keladi.

    Virusli gepatit D alomatlari

    Ta’kidlash joizki, D gepatiti alomatlari (simptomlari) xuddi virusli gepatit B niki singari kechadi. Masalan, bemor quvvatsiz bo‘ladi, salga charchaydi, terlaydi, kayfiyat salga buziladi, ish qobiliyati pasayib ketadi. Ayrim hollarda beholllik shunchalar kuchayadiki, hatto bemorlar ish jarayonida ham dam olishga majbur bo‘lishadi. Aksariyat bemorlar esa tezlik bilan oza boshlaydilar.

    • Ayniqsa, kasallik xuruji davrida bemorlarning qariyb hammasida dispeptik sindrom (ya’ni doimiy ko‘ngil aynishi, qayt qilish, ishtaha yo‘qolishi) rivojlanadi.
    • Ba’zi hollarda esa xuruj vaqtida bemorlar jigar sohasidagi og‘riqdan shikoyat qiladi. Bunday og‘riq ko‘pincha jismoniy harakat paytida yoki parhez buzilganda paydo bo‘ladi. Bemor o‘ng biqinida xuddi “bir narsa osilib turgandek” bezovtalanadi. Bundan tashqari ozgina ovqat iste’mol qilinsa ham oshqozon sohasida og‘irlik seziladi.
    • Kasallikning og‘ir turida uyquchanlik, burun va milklarning tez-tez qonashi, badanda sariqlikning kuchayishi kuzatiladi. Ayrim bemorlarning bo‘g‘imlarida og‘riq turadi hamda tana harorati ko‘tariladi. Jigar paypaslab ko‘rilganda qo‘lga qattiq tegadi, qirrasi o‘tkir, yuzasi tekis bo‘ladi. 30-40 foiz holatlarda esa taloq kattalashishi mumkin.

    Jigar serroziga bir qadam

    Aytish joizki, D gepatiti (delta gepatit ham deyiladi) xurujlari yil davomida besh martagacha qaytalashi mumkin. Bu xurujlar vaqtida bemor biroz sovuqqotadi, mushaklari va suyaklarida og‘riqni sezadi, badanidagi sariqlik kuchayadi. Ayrim bemorlar burnidan hech sababsiz qon ketadi, milki qonayveradi.

    Delta gepatitga chalingan 10-15 foiz bemorlarda esa oyoqlar shishishi va qorinda suyuqlik to‘planishi (istisqo) kuzatiladi.

    Kasallik juda tez avj olib jigar sirroziga aylanib ketishi mumkin. Masalan, delta-gepatit bilan og‘rigan bemorlarning aksariyatida 6-7 oy ichida jigar sirrozi rivojlanadi.

    Profilaktika, emlash, muolaja

    Kasallikning oldini olish uchun avvalo B gepatitiga qarshi o‘z vaqtida emlangan ma’qul. Emlash to‘g‘ri bajarilsa kishi virusli D (delta) gepatitiga umuman chalinmaydi. Shuningdek odam juda hushyor bo‘lishi, turmushda ozodalikka amal qilishi, ayniqsa, davolanayotgan paytlarda sterillangan asbob-uskunalardan foydalanishi lozim.

    Muolaja jarayonida odatda virusga qarshi alfa-interferon qo‘llaniladi. Bu preparat virusning jigar hujayralarida ko‘payishiga qarshilik ko‘rsatadi. Shuningdek bemorning immunitetini ko‘tarish ham foyda beradi. Simptomatik (dori-darmonlar orqali) davo usullari yordamida qonni toksinlar (zaharlanishlar) dan tozalash buyuriladi. Bundan tashqari vitaminlar va gepatoprotektorlar (jigar hujayralarini himoyalovchi preparatlar) qo‘llaniladi.

    Bilib qo‘ygan yaxshi

    Virusli B va D gepatitlari bilan og‘riganlar quyidagi mahsulotlardan o‘zlarini tiyishlari kerak:

    • yog‘li shirin kulchalar, qatlama, sutga qorilgan xamirdan tayyorlangan pishiriqlar;
    • nordon, shuningdek bochkada tuzlangan sabzavotlar va loviya yoki no‘xat (qorinni dam qilmasligi uchun)
    • qaynatilgan yoki qovurilgan tuxum, qaymoq va yog‘li pishloq;
    • gazlangan ichimliklar;
    • achchiq qahva, muzqaymoq va qora shokoladlar;
    • Murabbo, asal, qand va karamelli konfetlar cheklangan miqdorda iste’mol qilinadi.

    Aytish joizki, bemor parhezga qat’iy rioya etsa asta-sekinlik bilan kasallikdan qutula boradi. Bordiyu parhezni buzib qo‘ysa, ya’ni kuchli ovqat iste’mol qilsa, jigar faoliyati izdan chiqadi va gepatit surunkali tus olib, tuzalishi qiyin kechadi.

    Umuman surunkali B gepatiti va virusli D (delta) gepatit bilan og‘rigan har bir bemor hayotiga jiddiy qarashi, o‘z ahvolini doimiy nazorat qilishi va muolajani bosqichma-bosqich takrorlab turishi shart. Ayniqsa shifokor bilan bu borada maslahatlashish va uning buyurganlariga qat’iy rioya etish darddan forig‘ bo‘lish imkonini beradi.

    Muxlis maslahati

    Junaydullo Bahriyev, Samarqand: — Gepatit B bilan og‘riganimdan keyin doim parhezga rioya etib yuraman. Bilganlarimni muxlislar bilan bo‘lishish istagida maktub yo‘llayapman. Parhez uchun buyurilgan taomlarni qachon va qanday iste’mol qilish, ayniqsa ularni tayyorlash qoidalariga rioya etishning ahamiyati katta. Chunki jigar kasalliklarida iste’mol qilinadigan taomlarga ziravor va tuzni kamroq solish kerak. Bunday taomlar yaxshi pishirilgan, iloji bo‘lsa bug‘da dimlangani ma’qul.

    • Sabzavot va yormalardan tayyorlangan go‘shtsiz sho‘rvalar, qiymali ugra hamda mastavalar yengil taom hisoblanadi. Ovqatlarga yog‘siz mol go‘shti va tovuqning yumshoq joylaridan ishlatish kerak.
    • Palov tayyorlashda zirvagi kamroq qovurilib, unga qaynatilgan go‘sht solishni tavsiya etaman. Shuningdek yog‘siz baliqni qaynatib yoki gaz pechida pishirib iste’mol qilish ham mumkin. Sut-qatiq mahsulotlari yangi xolda bo‘lsa yanada yaxshi. Ho‘l mevalarning shirin turlaridan xomligicha yeb turish kerak. Yoki ulardan kompot va kisellar tayyorlab ichish mumkin.

    Жигар касалликлари Гепатит с белгилари даволаш

    10.04.2017 Маданият Comments Off on Жигар касалликлари Гепатит с белгилари даволаш 4,395 Показы

    Гепатит С хозирда куп мамлакатлар ахолиси орасида кенг таркалиш тенденциясига эга булаётган касаллик. У жигар хужайралари ичига жойлашиб ( А ва В вируслардан фаркли равишда) ,уларни аста-секинлик билан емириб боради ва вактида аникланилмаса ,хроник тусга уиб,огир асоратларга олиб келиши мумкин.
    Юкиш йуллари асосан парентерал ( кон оркали ),яна бошка биологик суюкликларда-спермада , сулакда ,менструал конда хам 96 соатгача сакланиши мумкин . Жинсий йул бн юкиш фоизи кам-5% гача. Сулак оркали юкиши исботланмаган ,чунки сулакда вирус жуда кам микдорда булади ,шунинг учун адабиётларда бу йул бн юкмайди дейилган. Агар болалар бемор одамнинг тиш чёткасидан , тирнок олгичидан,бритвасидан,маникюр буюмларидан фойдаланса касалланиш хавфи бор . Гепатит С бн касалланган одамнинг кулидаги кон юки соглом боланинг шикастланган терисига тушса … бу холатда зарарланиш булиши хам мумкин (Аллохнинг изни билан ) . Аммо уша захоти терини ишкаламасдан хеч нарса сурмаган холатда 5 мин ча окар сувга тутиб турилса , теридаги химоя каватига шикаст етказилмаса, зарарланиш хавфи камаярди . Бунда боланинг неча ёшда эканлигини ахамияти йук.
    Бу касалликнинг инкубацион даври узок булгани учун купинча белгиларсиз утади. Хатто 10-15 йилгача зарарланган инсон узини касалланганидан бехабар юриши мумкин. Чунки бошка гепатитларга хос белгилар бу турида бекитикча , кам ифодаланган холда утади.Шунинг учун эхтиёт шарт текширтириш керак.Бу касалликни Зарарлангандан кейин агар вирус конга тушган бса тахминан 2хафталар утгач, конда шу вирусга карши антителолар пайдо булади . Шунинг учун хар эхтимолга карши болани шу пайтларда конини ИФА деб аталувчи метод бн текширтириш керак. Текширтирганда хам вирусная нагрузкасини хам аниклатиш зарур ,агар бса. Шуни хам айтиб утиш керакки ,натижа сохта мусбат ва сохта манфий хам чикиши мумкин айрим факторлар таьсирида. Шунинг учун бу усул 100% ишончли хисобланмайди. Агар натижа мусбат(положительний ) чикса хам бу хали инсон касалланди дегани эмас,бу факат вирус организмаг тушганлиги,зарарланиш содир булганини курсатади холос. Вирус конга тушгач,агар иммунитет кучли булса бир неча ой ( тахминан 1 ойлар ) орасида вирус элиминация булиб,чикиб кетиши хам мумкин организмни касаллантирмасдан. Бундай холлар камрок,аммо учраб туради 20% холларда.
    Энг ишончли метод ПЦР (ПЗР узбекчада) усули бн конни текширтириш. У айнан конга тушган вирусларни аниклаб беради , унга карши иммун таначалари-антителоларни эмас( ИФА дан фарки) . ИФАда антителолар топилади , аммо вирус аллакачон чикиб кетган,йук булиши мумкин , ПЦР эса айни вирус хозирда борми ё йукми курсатади.

    Жигар касалликлари хакида маълумот

    Танадаги кон барча хужайраларга кислород ва карбонат ангидрид ташиб, уларнинг бир меъёрда, муътадил ишлашини таъминлайди, турли хасталикларнинг олдини олади. Жигар эса конни хамиша тозалаб, яна ишга «шай» килиб туради. Шунинг учун саломат булишни истаган киши жигар фаолиятига хамиша «куз-кулок» булиб туриши керак. Инсон жигарининг касалланишига асосан уч нарса: ковурилган ёгли овкатлар, дукон ширинликлари ва пишириклари хамда юмшок иссик нон сабаб булади. Бундан ташкари алкоголли ичимликлар, куп овкатланиш, таомни аччик ейиш, каттик асабийлашиш хам жигар билан асло келиша олмайди. Инсон жигарига турт нарса: хом карам, сузма (творог), каттик нон ва асал энг фойдали неъматлардир. Жигар огриса, турпни майда кириб бир хафта мобайнида оёк тагига боглаб ётиш лозим. Бу даврда ковурилган, ёгли овкатлар, ширинликлар ейилмайди. Жигардаги касалликларни бахорда даволаган маъкул, чунки мувозанат маркази бахорда унг томонга караб юради. Хар кандай жигар хасталигини бехи суви яхши даволайди. Бунинг учун бехи шарбатидан кунига бир-икки коса ичиш керак булади. Неча кун ичиш касалликнинг огир-енгиллигига, эски-янгилигига ва дардман мижозига караб белгиланади. Жигари хаста беморлар хар куни иккитадан олма (факат юртимизда етиштирилганини) еб юришса фойдаси катта. Айникса уни кечасига ейилса, канд моддасини хайдайди, холестеринни муътадил саклайди, жигар холатини яхшилайди. Ошковок суви жигарга нихоятда фойдали, у сарик касаллигининг олдини хам олади Курук урик (туршак) пешоб хайдовчи булгани учун жигар фаолиятини яхшилашда кул келади. Бодринг, сабзи ва лавлаги сувини олиб, аралаштириб ичилса, жигар хасталикларини даволайди. Жигари огрийдиган киши иложини кила олса, хар куни бир чой кошикда кунжут ёги ичсин. Жигар хасталикларида тузсиз кайнатилган баклажон ва ковок яхши фойда беради. Зиркнинг котирилган киёмидан хар куни арпа дони катталигидагисини сувда эритиб ичилса ёки сув билан ичга ютилса, бир хафта-ун кун ичида жигар куртларини йукотади, иситмали жигар дардини босади, узум сиркаси билан тановул килинса, жигар хасталикларига даво булади. Жигар куриганида олмурут ейиш, кизил зиркдан шарбат тайёрлаб давомли ичиш, чаканда (облепиха) ни кайнатиб, заъфарон кушиб истеъмол килиш, мунтазам туя сути ичиш даркор. Жигар куриши касалини бартараф этишда 60 гр. асалга 3 гр. богялпиз сувини кушиб уч махалдан ичилади. Тут илдизининг ок пустидан 20 гр. занжабилдан 15 гр., тарвуз пустидан 50 гр., бодринг пустидан хам шунча, узун ошковок пучогидан хам шунча олиб сувда кайнатиб ичилса, жигар куриганида ёрдам беради. Кизил бодрезак мевасининг шарбатини асал билан аралаштириб ичсангиз, жигар хасталигига даво булади.

    Иссикликдан булган жигар хасталикларига кокигул, бог ва чул сачраткиси жуда фойдалидир.

    Жигар кучсизлигини даволашда заъфарон, анор дони ва майизни уруги билан чайнаб ейиш кул келади.

    Гозпанжа утини сувда кайнатиб, овкатдан олдин кунига 3-4 мартадан ичсангиз, жигарингизга даво булади.

    Хар куни 3,5 гр. зира истеъмол килиб юрилса, жигарни мустахкамлайди.

    Жигарни тозалаш учун µар куни 5 граммдан кунгабокар илдизининг сувидан ичиб юриш керак.

    Тол барги ва новдаларини ёйиб устида ётилса, жигар иссигини даф килади.

    Ширин анор сувини мунтазам истеъмол килиб юрилса, жигар тозаланади ва куввати ортади.

    Мунтазам шакар истеъмол килиш билан жигарни кучлантириш мумкин.

    Баликни оловда кабоб килиб ейилса, заифлашган жигарга жуда фойдали.

    Кунига уч донадан аччик бодомни асалга кушиб еб юрилса, жигар хасталикларига даводир.

    Хар куни 7 гр. дашт сабзиси гиёхини куритиб янчигач чой ва асалга аралаштириб ичилса, совук жигарга иссиклик бахш этади.

    Ун беш грамм ковун уругини янчиб ейилса, жигардаги тикинларни очади.

    Курутни сувда эзиб ичилса (куртоб) жигар хароратини пасайтиради.

    Лимон сувини шакарли чойга аралаштириб ичилса, жигарга кувват баІишлайди.

    Кунига 80-100 грамм шавел еб юрилса, жигарни мустахкамлайди.

    Йигирма грамм семизґт уругини янчиб элакдан утказиб, шакарли сув билан ичилса, жигар хароратини пасайтиради.

    Ширин олма шарбати ва анжир жигарни кувватли килади.

    Хом хондон писта магзи жигар совуклигига даво.

    Бодринг ва олвали жигар тикинларини очади.

    Ошковок сувда кайнатиб ейилса, жигар хароратини пасайтиради.

    Бир ярим-икки грамм калампирмунчокни янчиб, янги согилган сигир сути билан нахорга ичилса, жигарга кувват беради.

    Сабзини сувда кайнатиб, сунг у асалга кушиб ейилса, конни тозалайди ва жигарга ёрдам беради.

    Сирка ва асал кушиб еб турилса, жигар хасталикларига шифо булади.

    Жигари хасталанган беморлар товук гушти, анор, майиз, нухат истеъмол килишлари, катик ичиб туришлари керак.

    Агар жигарингиз камкувват булса, равоч илдизини майда кесиб, куритиб, хавончада янчиб шиша идишга солиб куйинг-да, ундан эрталаб еб туринг. Жигар огригини колдиришда наъматакдан дамланган чой энг шифобахш малхамлардан саналади.

  • Ссылка на основную публикацию
    Adblock
    detector